Đạo Mẫu

Chứng cứ về lịch bói của người Maya bên trong kim tự tháp cổ

Trong khi ghép hơn 7.000 mảnh phù điêu của người Maya cổ đại lại với nhau, các nhà khoa học đã tìm thấy mảnh số 4777 khớp với mảnh 4778 tạo thành một ngày được gọi là “7 Deer” trong lịch bói toán Tzolkin.

Có thể bạn đã biết Maya, một nền văn minh phát triển mạnh mẽ ở Trung Mỹ từ thời tiền sử đến năm 2.600 trước Công nguyên.

Gọi là văn minh, vì thực chất Maya là tập hợp của nhiều thành bang, vương quốc độc lập nhưng lại thờ chung các vị thần, dùng chung chữ viết, dùng chung phát minh, công nghệ, xây dựng. xây dựng các công trình kiến ​​trúc, nghệ thuật đồng bộ với nhau.

Để có thể phát triển như vậy, người Maya được cho là rất giỏi toán học và thiên văn học. Nhờ đó, họ đã tạo ra những bộ lịch cực kỳ chính xác, với sai số chỉ 0,0002 ngày so với lịch hiện đại, tương đương với độ lệch chỉ 1 ngày sau 5.000 năm.

Nhưng ngoài lịch 365 ngày, người Maya còn có một bộ lịch độc đáo khác được gọi là lịch Tzolkin, hay lịch xem bói 260 ngày. Được Tzolkin gọi là lịch bói toán, nó là một hệ thống mà người Maya sử dụng để quyết định thời điểm tổ chức các buổi lễ, đánh dấu các ngày quan trọng và dự đoán các sự kiện trong tương lai.

Bằng chứng sớm nhất về lịch này có niên đại khoảng 100 năm trước Công nguyên ở Mexico. Nhưng mới đây, tại một đống đổ nát của kim tự tháp Las Pinturas ở nước cộng hòa Guatemala, các nhà khảo cổ đã tìm thấy hai mảnh vỡ có hình vẽ ghép lại tạo thành niên đại “7 Deer” trong lịch Tzolkin.

Kim tự tháp này thực chất là một ngôi đền được xây dựng vào khoảng năm 2200-2300 trước Công nguyên. Vì vậy, đây có thể coi là bằng chứng sớm nhất về lịch Tzolkin, một phát hiện quan trọng chứng minh người Maya đã sử dụng lịch bói toán sớm hơn người ta vẫn nghĩ.

7.000 mảnh phù điêu bị vỡ bên trong di tích ngôi đền cổ

Như chúng ta đã biết, người Maya có truyền thống xây dựng các ngôi đền của họ ở một địa điểm duy nhất, không thay đổi theo thời gian. Tức là ban đầu họ sẽ xây một ngôi chùa nhỏ, quy mô khiêm tốn.

Nếu đời sau phát triển hơn đời trước, họ sẽ phá bỏ ngôi chùa cũ và xây một ngôi chùa lớn hơn che chính nền chùa cũ. Cứ như vậy, sau nhiều triều đại, một ngôi chùa nhỏ có thể được nâng cấp thành một kim tự tháp khổng lồ.

Kim tự tháp Las Pinturas của người Maya được trùng tu qua 7 giai đoạn xây dựng.

Như kim tự tháp Las Pinturas được tìm thấy tại khu khảo cổ San Bartolo, sâu trong rừng rậm phía bắc Guatemala, là một ví dụ. Nó cao tới 30 mét với kiến ​​trúc từng lớp.

Kim tự tháp có tổng cộng 7 lớp, nghĩa là đã trải qua 7 lần nâng cấp khác nhau, mỗi lần cách nhau khoảng 800 năm. Chính vì vậy, mỗi khi các nhà khảo cổ khai quật địa điểm này, họ đều tìm thấy một thứ gì đó mới mẻ, giống như họ đang bóc một củ hành tây hoặc một con búp bê Matryoshka của Nga.

Trước đó vào năm 2001, một bức tranh tường đầy màu sắc và phức tạp đã được tìm thấy trong kim tự tháp Las Pinturas. Nó còn tương đối nguyên vẹn và có niên đại khoảng 100 năm trước Công nguyên. Bức tranh mô tả một cảnh trong một nghi lễ thần thoại thời kỳ tiền Maya:

Bức phù điêu mới được phát hiện gần đây lại không được may mắn như vậy. Các nhà khảo cổ cho biết nó đã bị vỡ thành hơn 7.000 mảnh nhỏ. Miếng lớn nhất có kích thước 20×40 cm và miếng nhỏ nhất chỉ bằng móng tay người.

Giáo sư David Stuart, tác giả chính của nghiên cứu từ Đại học Texas cho biết: “Bức tường đã bị người Maya cổ đại cố tình phá hủy khi họ xây dựng lại không gian nghi lễ của mình. Về cơ bản, anh ấy và nhóm nghiên cứu của mình đang phải chơi một trò chơi ghép hình khổng lồ.

Trong quá trình này, Stuart chỉ tìm thấy 11 bức bích họa nằm gần nhau. Đó là những mảnh ghép chắc chắn, khớp với các góc cạnh và tạo thành những hình vẽ có ý nghĩa. Ông nói: “Những bức tranh từ thời kỳ trước của ngôi đền này đều bị phân mảnh rất nặng, không giống như những bức tranh được tìm thấy ở thời kỳ sau.

Các mảnh ghép lại với nhau sẽ đại diện cho một hệ thống chữ viết tiền Maya. Hay chúng là nét kết nối của nghệ thuật vẽ tranh tường phù điêu của họ. Nhưng trong số 11 mảnh ghép đã được xác định, có hai mảnh rất đặc biệt là 4777 và 4778.

Giáo sư Stuart cho biết họ đã vẽ một bức tranh có đầu Hươu, một dấu chấm và một dấu gạch ngang. Trong đó, dấu chấm và dấu gạch ngang là cách viết số 7 của người Maya cổ đại.

Tổng hợp lại với nhau, ông cho rằng hai mảnh vỡ này tượng trưng cho ngày thứ 7 của Con nai trong lịch Tzolkin – thứ mà người Maya sử dụng để bói toán và báo trước tương lai.

Bằng chứng sớm nhất về lịch bói toán của người Maya

Lịch Tzolkin là một hệ thống đếm chu kỳ 260 ngày được sử dụng bởi nhiều cộng đồng cổ đại sống trên khắp châu Mỹ, bao gồm cả người Aztec, Mixtec và Zapotec. Tuy nhiên, bằng chứng sớm nhất về loại lịch này được cho là của người Maya vào khoảng thế kỷ 1 trước Công nguyên.

Trong hệ thống lịch Tzolkin, người Maya sử dụng 2 hệ thống đánh số, 13 con số đại diện cho 13 ngày và 20 chu kỳ lặp lại được đại diện bởi các sinh vật tự nhiên. Ví dụ: sau ngày “7 Deer” trong lịch Tzolkin, người Maya sẽ có “8 Rabbits”, “9 Waters”, “10 Dogs”, “11 Monkeys” và “12 Grass”…

Mỗi sinh vật này đều mang một ý nghĩa biểu tượng khác nhau, được các văn bản cổ của người Maya ghi lại và giải thích. Ví dụ, ngày “Gió” được cho là hơi thở, là sự sống, ngày “Chó” là ngày của sinh vật dẫn đường cho Mặt trời đi qua âm phủ, ngày “Cỏ” là ngày bão, ngày “Kiếm” là ngày liên kết. với sự hy sinh, ngày “The Net” có liên quan đến sự xuất hiện của Venus …

Vì những ý nghĩa được quy định này, lịch Tzolkin đã được người Maya sử dụng để xem ngày tốt lành cho các nghi lễ và dự đoán tương lai. “Nếu bạn nói ngày đó là 7 Deer, họ sẽ nói: ‘Ồ vâng, 7 Deer có nghĩa là cái này, cái này và cái này,” Giáo sư Stuart nói.

Trên thực tế, Ngày Hươu trong lịch Tzolkin được người Maya coi là đại diện cho việc săn bắn. Nhưng đó chỉ là về mặt tín ngưỡng và văn hóa, còn dưới góc độ khoa học, không có bằng chứng nào cho thấy lịch Tzolkin hay các loại lịch khác của người Maya có thể tiên đoán được tương lai.

Nói điều gì đó sẽ xảy ra trên “7 Deer” cũng giống như nói trời sẽ mưa vào thứ Tư, mặc dù không biết đó là thứ Tư nào vì lịch Tzolkin là theo chu kỳ. Chính tính chất chu kỳ này của Long Count, một loại lịch khác của người Maya, đã khiến nhiều người lầm tưởng rằng 2012 là năm tận thế vì đó là năm mà lịch Long Count kết thúc.

Giáo sư Stuart nói: “Tôi nhớ vào năm 2012, rất nhiều người đã nói về sự kết thúc của chu kỳ lịch của người Maya. “Họ nói, ‘Đó là ngày lịch kết thúc.” Nhưng điều đó không đúng, họ không hiểu rằng khi chu kỳ này kết thúc thì đằng sau đó là một chu kỳ khác ”.

Trở lại với bức phù điêu bị vỡ ở kim tự tháp Las Pinturas, đằng sau ký tự “7 Deer” này người Maya viết gì? Có lẽ câu trả lời vẫn nằm ở 7.000 mảnh ghép không mảnh ghép của nó.

Tuy nhiên, có một điều mà Giáo sư Stuart và các đồng nghiệp có thể khẳng định chắc chắn. Việc xác định niên đại bằng carbon của mảnh này đã xác nhận hình vẽ và hình chạm khắc trên đó vào khoảng giữa năm 200 và 300 trước Công nguyên.

Đây là bằng chứng sớm nhất về việc người Maya sử dụng lịch Tzolkin. Nó sớm hơn 100 năm so với bằng chứng gần đây nhất được tìm thấy ở Oaxaca, Mexico và sớm hơn 1.000 năm so với những chữ tượng hình khác được tìm thấy ở Guatemala.

Vì vậy, với phát hiện này, Mexico không còn được coi là cái nôi cho chữ viết và lịch Tzolkin nữa. Thay vào đó, lịch sử đang gọi tên Guatemala. Và các cuộc khai quật tại kim tự tháp Las Pinturas vẫn đang được tiếp tục.

Như đã nói, cấu trúc của những ngôi đền Maya này giống như một hộp quà bên trong hộp quà bên trong hộp quà khác… Mỗi lớp của nó đều ẩn chứa những bí mật đang chờ chúng ta khám phá.

Nguồn: Gnek – Reference Science, Newscientist, Reuters


Thông tin thêm

Chứng cứ về lịch bói của người Maya bên trong kim tự tháp cổ

#Chứng #cứ #về #lịch #bói #của #người #Maya #bên #trong #kim #tự #tháp #cổ

[rule_3_plain]

#Chứng #cứ #về #lịch #bói #của #người #Maya #bên #trong #kim #tự #tháp #cổ

Trong khi xếp hơn 7.000 mảnh vỡ của một bức phù điêu thời Maya cổ đại lại với nhau, các nhà khoa học thấy mảnh số 4777 khớp với mảnh 4778 tạo thành một ngày được gọi là “7 Hươu” trong lịch bói Tzolkin.

Bí ẩn bức điện không thể phá giải từ Thế chiến thứ hai

Sinh vật nửa người, nửa vượn có thực sự tồn tại?

“Tam giác quỷ Bermuda” mới đã xuất hiện?

Tam giác quỷ Bermuda, nơi sự thật bị chôn vùi

Ra mắt xác ướp “dã nhân chân to”

Có thể bạn đã biết đến Maya, một nền văn minh phát triển rực rỡ ở Trung Mỹ từ thời tiền cổ những năm 2.600 Trước Công Nguyên.
Gọi là nền văn minh, bởi thực chất Maya là một tập hợp của rất nhiều thành bang và vương quốc độc lập với nhau, nhưng họ thờ chung những vị thần, dùng chung chữ viết, chia sẻ các phát minh, công nghệ, xây dựng những công trình kiến trúc và nghệ thuật đồng bộ với nhau.
Để có thể phát triển được như vậy, người Maya được cho là rất giỏi toán và thiên văn. Nhờ đó, họ đã tạo ra được những bộ lịch vô cùng chính xác, với sai số chỉ 0,0002 ngày so với lịch tân kỳ, tương đương chỉ bị lệch 1 ngày sau 5.000 năm.

Nhưng ngoài lịch 365 ngày, người Maya còn một bộ lịch độc đáo khác gọi là lịch Tzolkin, hay lịch bói có 260 ngày. Gọi là lịch bói bởi Tzolkin là hệ thống mà người Maya dùng để quyết định thời điểm tổ chức các nghi lễ, đánh dấu các ngày quan trọng và dự đoán các sự kiện trong tương lai.
Bằng chứng sớm nhất về bộ lịch này được xác định vào khoảng những năm 100 Trước Công Nguyên ở Mexico. Nhưng mới đây, trong một tàn tích của kim tự tháp Las Pinturas ở nước cộng hòa Guatemala, các nhà khảo cổ vừa tìm thấy hai mảnh vỡ có hình vẽ ghép lại thành ngày “7 Hươu” trong lịch Tzolkin.
Kim tự tháp này thực chất là một ngôi đền được xây vào khoảng năm 2200- 2300 Trước Công Nguyên. Do đó, đây có thể được coi là bằng chứng sớm nhất của lịch Tzolkin, một phát hiện quan trọng chứng minh người Maya đã sử dụng lịch bói của họ sớm hơn so với những gì chúng ta từng nghĩ.
7.000 mảnh phù điêu vỡ bên trong tàn tích ngôi đền cổ
Như chúng ta biết, người Maya có truyền thống xây dựng các ngôi đền thờ của họ tại một vị trí duy nhất, không thay đổi qua từng thời kỳ. Nghĩa là ban đầu, họ sẽ dựng một ngôi đền nhỏ, có kích thước khiêm tốn.
Nếu đời sau phát triển hơn đời trước, họ sẽ phá bỏ ngôi đền cũ đi và xây một ngôi đền lớn hơn bao lấy chính nền ngôi đền cũ. Cứ như vậy sau nhiều triều đại, một ngôi đền nhỏ có thể được nâng cấp thành cả một kim tự tháp khổng lồ.

Phục dựng kim tự tháp Las Pinturas của người Maya qua 7 giai đoạn xây dựng.
Như kim tự tháp Las Pinturas được tìm thấy tại địa điểm khảo cổ San Bartolo, nằm sâu trong rừng rậm phía bắc Guatemala là một ví dụ. Nó cao tới 30 mét với lối kiến trúc lớp chồng lớp.
Kim tự tháp có tổng cộng 7 lớp nền, nghĩa là nó đã trải qua 7 lần nâng cấp khác nhau, mỗi lần cách nhau khoảng 800 năm. Cũng bởi vậy, mỗi khi khai quật di chỉ này, các nhà khảo cổ lại tìm ra một thứ gì đó mới mẻ, giống như họ đang bóc một củ hành hay một con búp bê Nga Matryoshka.
Trước đây vào năm 2001, một bức tranh tường tinh xảo và đầy màu sắc đã được tìm thấy trong kim tự tháp Las Pinturas. Nó còn khá nguyên vẹn và được xác định niên đại vào khoảng 100 năm Trước Công Nguyên. Bức tranh vẽ lại cảnh một nghi lễ thần thoại của người Maya tiền cổ:

Tấm phù điêu mới được phát hiện gần đây hơn thì không được may mắn như vậy. Các nhà khảo cổ cho biết nó đã bị vỡ thành hơn 7.000 mảnh nhỏ. Mảnh lớn nhất có kích thước 20×40 cm còn mảnh nhỏ nhất chỉ có kích thước bằng móng tay người.
“Bức tường đã bị người Maya cổ đại cố ý phá hủy khi họ xây dựng lại không gian nghi lễ của mình”, giáo sư David Stuart, tác giả chính nghiên cứu đến từ Đại học Texas cho biết. Về cơ bản, ông và nhóm nghiên cứu của mình đang phải chơi một trò chơi xếp hình khổng lồ.

Trong quá trình đó, Stuart mới tìm thấy được 11 mảnh bích họa có vị trí gần nhau. Đó là những mảnh chắc chắn khớp viền và tạo thành những hình vẽ có ý nghĩa. “Các bức tranh trong giai đoạn trước của ngôi đền này đều bị phân mảnh một cách tồi tệ, không giống như những bức tranh được tìm thấy trong giai đoạn sau này”, ông nói.
Các mảnh vỡ khi ghép lại với nhau sẽ thể hiện một con chữ của người Maya thời tiền cổ. Hoặc chúng là những nét vẽ nối liền của nghệ thuật tranh tường phù điêu của họ. Nhưng trong số 11 mảnh ghép được xác định, có hai mảnh số 4777 và 4778 rất đặc biệt.

Giáo sư Stuart cho biết chúng vẽ hình hình đầu của một con Hươu, một dấu chấm và một nét gạch ngang. Trong đó, dấu chấm và nét gạch ngang nằm trong cách viết số 7 của người Maya cổ đại.
Ghép lại với nhau, ông cho rằng hai mảnh vỡ này thể hiện ngày 7 Hươu trong lịch Tzolkin – thứ mà người Maya dùng để bói toán và dự báo tương lai.
Bằng chứng sớm nhất về lịch bói của người Maya
Lịch Tzolkin là một hệ thống đếm chu kỳ 260 ngày được nhiều cộng đồng cổ đại sống trên khắp châu Mỹ sử dụng, bao gồm người Aztec, Mixtec và Zapotec. Tuy nhiên, bằng chứng sớm nhất của loại lịch này được tính cho người Maya vào khoảng thế kỷ 1 trước Công Nguyên. 

Trong hệ thống lịch Tzolkin, người Maya sử dụng 2 hệ đếm, 13 con số biểu thị cho 13 ngày và 20 chu kỳ lặp lại được biểu diễn hóa bằng các tạo vật thiên nhiên. Ví dụ, sau ngày “7 Hươu” trong lịch Tzolkin, người Maya sẽ có ngày “8 Thỏ”, “9 Nước”, “10 Chó”, “11 Khỉ” và “12 Cỏ”…
Mỗi tạo vật này lại mang một ý nghĩa biểu trưng khác, được các văn bản cổ của người Maya chép lại và giải thích. Ví dụ, ngày “Gió” được cho là hơi thở, là cuộc sống, ngày “Chó” là ngày của sinh vật dẫn đường Mặt Trời xuyên qua âm phủ, ngày “Cỏ” là ngày mưa bão, ngày “Thanh kiếm” liên quan đến lễ hiến tế, ngày “Cái lưới” liên quan đến biểu kiến của Sao Kim…

Chính vì những ý nghĩa được gán ghép này, lịch Tzolkin đã được người Maya sử dụng để xem ngày đẹp cho các nghi lễ và dự đoán tương lai. “Nếu bạn nói ngày hôm đó là 7 Hươu, họ sẽ nói: “Ồ đúng rồi, 7 Hươu có nghĩa là cái này, cái này và cái này”, giáo sư Stuart cho biết.
Trên thực tế, ngày Hươu trong lịch Tzolkin được người Maya coi là đại diện cho hoạt động săn bắn. Nhưng đó chỉ là xét trên khía cạnh tín ngưỡng và văn hóa, còn trên khía cạnh khoa học, không có bất cứ bằng chứng nào cho thấy lịch Tzolkin hay các loại lịch khác của người Maya có thể dự đoán được tương lai. 

Nói một điều gì đó sẽ xảy ra vào ngày “7 Hươu” giống như bạn nói trời sẽ mưa vào Thứ 4 vậy, mặc dù không biết đó là Thứ 4 nào vì lịch Tzolkin mang tính chu kỳ. Chính tính chu kỳ này của Long Count, một loại lịch Maya khác đã khiến nhiều người nhầm tưởng năm 2012 là năm tận thế vì đó là năm mà lịch Long Count kết thúc.
“Tôi nhớ vào năm 2012 nhiều người đã lên đồng về sự kết thúc của chu kỳ lịch Maya”, giáo sư Stuart nói. “Họ nói “Đó là ngày mà cuốn lịch kết thúc”. Nhưng sự thật không phải vậy, họ không hiểu rằng khi chu kỳ này kết thúc thì phía sau nó còn một chu kỳ nữa”.

Trở lại với bức phù điêu đã vỡ vụn trong kim tự tháp Las Pinturas, phía sau ký tự “7 Hươu” này người Maya đã viết những gì? Có lẽ câu trả lời vẫn nằm trong 7.000 mảnh ghép chưa được sắp xếp lại của nó.
Tuy nhiên, có một điều chắc chắn mà giáo sư Stuart và các đồng nghiệp có thể khẳng định. Đó là niên đại carbon của mảnh ghép xác nhận con số và hình vẽ được khắc lên đó vào khoảng giữa năm 200 và 300 trước Công nguyên.

Đây chính là bằng chứng sớm nhất về việc sử dụng lịch Tzolkin của người Maya. Nó sớm hơn 100 năm so với bằng chứng gần nhất được tìm thấy ở vùng Oaxaca, Mexico trước đây và 1.000 năm so với các chữ tượng hình ghi lịch khác được tìm thấy ở Guatemala.
Như vậy với phát hiện này, Mexico không còn được coi là cái nôi cho chữ viết và lịch Tzolkin nữa. Thay vào đó, lịch sử đang gọi tên Guatemala. Và các cuộc khai quật ở kim tự tháp Las Pinturas vẫn còn đang tiếp tục.

Như đã nói, cấu trúc những ngôi đền Maya này giống như một hộp quà trong một hộp quà trong một hộp quà nữa… Mỗi lớp vỏ bọc của nó đều ẩn chứa những bí mật đang chờ đợi chúng ta khám phá.
Nguồn: Gnek – Tham khảo Science, Newscientist, Reuters

#Chứng #cứ #về #lịch #bói #của #người #Maya #bên #trong #kim #tự #tháp #cổ

[rule_2_plain]

#Chứng #cứ #về #lịch #bói #của #người #Maya #bên #trong #kim #tự #tháp #cổ

[rule_2_plain]

#Chứng #cứ #về #lịch #bói #của #người #Maya #bên #trong #kim #tự #tháp #cổ

[rule_3_plain]

#Chứng #cứ #về #lịch #bói #của #người #Maya #bên #trong #kim #tự #tháp #cổ

Trong khi xếp hơn 7.000 mảnh vỡ của một bức phù điêu thời Maya cổ đại lại với nhau, các nhà khoa học thấy mảnh số 4777 khớp với mảnh 4778 tạo thành một ngày được gọi là “7 Hươu” trong lịch bói Tzolkin.

Bí ẩn bức điện không thể phá giải từ Thế chiến thứ hai

Sinh vật nửa người, nửa vượn có thực sự tồn tại?

“Tam giác quỷ Bermuda” mới đã xuất hiện?

Tam giác quỷ Bermuda, nơi sự thật bị chôn vùi

Ra mắt xác ướp “dã nhân chân to”

Có thể bạn đã biết đến Maya, một nền văn minh phát triển rực rỡ ở Trung Mỹ từ thời tiền cổ những năm 2.600 Trước Công Nguyên.
Gọi là nền văn minh, bởi thực chất Maya là một tập hợp của rất nhiều thành bang và vương quốc độc lập với nhau, nhưng họ thờ chung những vị thần, dùng chung chữ viết, chia sẻ các phát minh, công nghệ, xây dựng những công trình kiến trúc và nghệ thuật đồng bộ với nhau.
Để có thể phát triển được như vậy, người Maya được cho là rất giỏi toán và thiên văn. Nhờ đó, họ đã tạo ra được những bộ lịch vô cùng chính xác, với sai số chỉ 0,0002 ngày so với lịch tân kỳ, tương đương chỉ bị lệch 1 ngày sau 5.000 năm.

Nhưng ngoài lịch 365 ngày, người Maya còn một bộ lịch độc đáo khác gọi là lịch Tzolkin, hay lịch bói có 260 ngày. Gọi là lịch bói bởi Tzolkin là hệ thống mà người Maya dùng để quyết định thời điểm tổ chức các nghi lễ, đánh dấu các ngày quan trọng và dự đoán các sự kiện trong tương lai.
Bằng chứng sớm nhất về bộ lịch này được xác định vào khoảng những năm 100 Trước Công Nguyên ở Mexico. Nhưng mới đây, trong một tàn tích của kim tự tháp Las Pinturas ở nước cộng hòa Guatemala, các nhà khảo cổ vừa tìm thấy hai mảnh vỡ có hình vẽ ghép lại thành ngày “7 Hươu” trong lịch Tzolkin.
Kim tự tháp này thực chất là một ngôi đền được xây vào khoảng năm 2200- 2300 Trước Công Nguyên. Do đó, đây có thể được coi là bằng chứng sớm nhất của lịch Tzolkin, một phát hiện quan trọng chứng minh người Maya đã sử dụng lịch bói của họ sớm hơn so với những gì chúng ta từng nghĩ.
7.000 mảnh phù điêu vỡ bên trong tàn tích ngôi đền cổ
Như chúng ta biết, người Maya có truyền thống xây dựng các ngôi đền thờ của họ tại một vị trí duy nhất, không thay đổi qua từng thời kỳ. Nghĩa là ban đầu, họ sẽ dựng một ngôi đền nhỏ, có kích thước khiêm tốn.
Nếu đời sau phát triển hơn đời trước, họ sẽ phá bỏ ngôi đền cũ đi và xây một ngôi đền lớn hơn bao lấy chính nền ngôi đền cũ. Cứ như vậy sau nhiều triều đại, một ngôi đền nhỏ có thể được nâng cấp thành cả một kim tự tháp khổng lồ.

Phục dựng kim tự tháp Las Pinturas của người Maya qua 7 giai đoạn xây dựng.
Như kim tự tháp Las Pinturas được tìm thấy tại địa điểm khảo cổ San Bartolo, nằm sâu trong rừng rậm phía bắc Guatemala là một ví dụ. Nó cao tới 30 mét với lối kiến trúc lớp chồng lớp.
Kim tự tháp có tổng cộng 7 lớp nền, nghĩa là nó đã trải qua 7 lần nâng cấp khác nhau, mỗi lần cách nhau khoảng 800 năm. Cũng bởi vậy, mỗi khi khai quật di chỉ này, các nhà khảo cổ lại tìm ra một thứ gì đó mới mẻ, giống như họ đang bóc một củ hành hay một con búp bê Nga Matryoshka.
Trước đây vào năm 2001, một bức tranh tường tinh xảo và đầy màu sắc đã được tìm thấy trong kim tự tháp Las Pinturas. Nó còn khá nguyên vẹn và được xác định niên đại vào khoảng 100 năm Trước Công Nguyên. Bức tranh vẽ lại cảnh một nghi lễ thần thoại của người Maya tiền cổ:

Tấm phù điêu mới được phát hiện gần đây hơn thì không được may mắn như vậy. Các nhà khảo cổ cho biết nó đã bị vỡ thành hơn 7.000 mảnh nhỏ. Mảnh lớn nhất có kích thước 20×40 cm còn mảnh nhỏ nhất chỉ có kích thước bằng móng tay người.
“Bức tường đã bị người Maya cổ đại cố ý phá hủy khi họ xây dựng lại không gian nghi lễ của mình”, giáo sư David Stuart, tác giả chính nghiên cứu đến từ Đại học Texas cho biết. Về cơ bản, ông và nhóm nghiên cứu của mình đang phải chơi một trò chơi xếp hình khổng lồ.

Trong quá trình đó, Stuart mới tìm thấy được 11 mảnh bích họa có vị trí gần nhau. Đó là những mảnh chắc chắn khớp viền và tạo thành những hình vẽ có ý nghĩa. “Các bức tranh trong giai đoạn trước của ngôi đền này đều bị phân mảnh một cách tồi tệ, không giống như những bức tranh được tìm thấy trong giai đoạn sau này”, ông nói.
Các mảnh vỡ khi ghép lại với nhau sẽ thể hiện một con chữ của người Maya thời tiền cổ. Hoặc chúng là những nét vẽ nối liền của nghệ thuật tranh tường phù điêu của họ. Nhưng trong số 11 mảnh ghép được xác định, có hai mảnh số 4777 và 4778 rất đặc biệt.

Giáo sư Stuart cho biết chúng vẽ hình hình đầu của một con Hươu, một dấu chấm và một nét gạch ngang. Trong đó, dấu chấm và nét gạch ngang nằm trong cách viết số 7 của người Maya cổ đại.
Ghép lại với nhau, ông cho rằng hai mảnh vỡ này thể hiện ngày 7 Hươu trong lịch Tzolkin – thứ mà người Maya dùng để bói toán và dự báo tương lai.
Bằng chứng sớm nhất về lịch bói của người Maya
Lịch Tzolkin là một hệ thống đếm chu kỳ 260 ngày được nhiều cộng đồng cổ đại sống trên khắp châu Mỹ sử dụng, bao gồm người Aztec, Mixtec và Zapotec. Tuy nhiên, bằng chứng sớm nhất của loại lịch này được tính cho người Maya vào khoảng thế kỷ 1 trước Công Nguyên. 

Trong hệ thống lịch Tzolkin, người Maya sử dụng 2 hệ đếm, 13 con số biểu thị cho 13 ngày và 20 chu kỳ lặp lại được biểu diễn hóa bằng các tạo vật thiên nhiên. Ví dụ, sau ngày “7 Hươu” trong lịch Tzolkin, người Maya sẽ có ngày “8 Thỏ”, “9 Nước”, “10 Chó”, “11 Khỉ” và “12 Cỏ”…
Mỗi tạo vật này lại mang một ý nghĩa biểu trưng khác, được các văn bản cổ của người Maya chép lại và giải thích. Ví dụ, ngày “Gió” được cho là hơi thở, là cuộc sống, ngày “Chó” là ngày của sinh vật dẫn đường Mặt Trời xuyên qua âm phủ, ngày “Cỏ” là ngày mưa bão, ngày “Thanh kiếm” liên quan đến lễ hiến tế, ngày “Cái lưới” liên quan đến biểu kiến của Sao Kim…

Chính vì những ý nghĩa được gán ghép này, lịch Tzolkin đã được người Maya sử dụng để xem ngày đẹp cho các nghi lễ và dự đoán tương lai. “Nếu bạn nói ngày hôm đó là 7 Hươu, họ sẽ nói: “Ồ đúng rồi, 7 Hươu có nghĩa là cái này, cái này và cái này”, giáo sư Stuart cho biết.
Trên thực tế, ngày Hươu trong lịch Tzolkin được người Maya coi là đại diện cho hoạt động săn bắn. Nhưng đó chỉ là xét trên khía cạnh tín ngưỡng và văn hóa, còn trên khía cạnh khoa học, không có bất cứ bằng chứng nào cho thấy lịch Tzolkin hay các loại lịch khác của người Maya có thể dự đoán được tương lai. 

Nói một điều gì đó sẽ xảy ra vào ngày “7 Hươu” giống như bạn nói trời sẽ mưa vào Thứ 4 vậy, mặc dù không biết đó là Thứ 4 nào vì lịch Tzolkin mang tính chu kỳ. Chính tính chu kỳ này của Long Count, một loại lịch Maya khác đã khiến nhiều người nhầm tưởng năm 2012 là năm tận thế vì đó là năm mà lịch Long Count kết thúc.
“Tôi nhớ vào năm 2012 nhiều người đã lên đồng về sự kết thúc của chu kỳ lịch Maya”, giáo sư Stuart nói. “Họ nói “Đó là ngày mà cuốn lịch kết thúc”. Nhưng sự thật không phải vậy, họ không hiểu rằng khi chu kỳ này kết thúc thì phía sau nó còn một chu kỳ nữa”.

Trở lại với bức phù điêu đã vỡ vụn trong kim tự tháp Las Pinturas, phía sau ký tự “7 Hươu” này người Maya đã viết những gì? Có lẽ câu trả lời vẫn nằm trong 7.000 mảnh ghép chưa được sắp xếp lại của nó.
Tuy nhiên, có một điều chắc chắn mà giáo sư Stuart và các đồng nghiệp có thể khẳng định. Đó là niên đại carbon của mảnh ghép xác nhận con số và hình vẽ được khắc lên đó vào khoảng giữa năm 200 và 300 trước Công nguyên.

Đây chính là bằng chứng sớm nhất về việc sử dụng lịch Tzolkin của người Maya. Nó sớm hơn 100 năm so với bằng chứng gần nhất được tìm thấy ở vùng Oaxaca, Mexico trước đây và 1.000 năm so với các chữ tượng hình ghi lịch khác được tìm thấy ở Guatemala.
Như vậy với phát hiện này, Mexico không còn được coi là cái nôi cho chữ viết và lịch Tzolkin nữa. Thay vào đó, lịch sử đang gọi tên Guatemala. Và các cuộc khai quật ở kim tự tháp Las Pinturas vẫn còn đang tiếp tục.

Như đã nói, cấu trúc những ngôi đền Maya này giống như một hộp quà trong một hộp quà trong một hộp quà nữa… Mỗi lớp vỏ bọc của nó đều ẩn chứa những bí mật đang chờ đợi chúng ta khám phá.
Nguồn: Gnek – Tham khảo Science, Newscientist, Reuters

Nguồn: https://tamlinhviet.org/

#Chứng #cứ #về #lịch #bói #của #người #Maya #bên #trong #kim #tự #tháp #cổ

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button