Trong văn hóa Việt Nam, khi một người qua đời, gia đình và người thân sẽ tổ chức nhiều nghi lễ quan trọng để tiễn đưa người đã khuất về nơi an nghỉ cuối cùng. Một trong những nghi lễ then chốt và trang trọng nhất chính là lễ nhập quan. Nghi lễ này không chỉ đơn thuần là đưa thi hài vào áo quan mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, thể hiện lòng thành kính, thương tiếc và cầu mong linh hồn người đã khuất được an yên. Bài viết sau đây sẽ đi sâu vào tìm hiểu về lễ nhập quan, quy trình thực hiện và những điều cần lưu ý trong nghi thức này.
Tìm hiểu về lễ nhập quan là gì?
Lễ nhập quan, hay còn gọi đơn giản là “nhập quan”, là một nghi thức quan trọng trong tang lễ của người Việt. Đây là quá trình đưa thi hài người đã khuất vào áo quan (quan tài). Nghi lễ này không chỉ mang tính chất vật lý (đưa thi hài vào quan tài) mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Nó được coi là bước khởi đầu cho hành trình về cõi vĩnh hằng của người đã khuất. Qua lễ nhập quan, người thân mong muốn bảo vệ thi hài, giúp người mất được trang nghiêm và nhận được sự tôn trọng cuối cùng. Đồng thời, nghi lễ này cũng được thực hiện với hy vọng linh hồn người đã khuất sẽ được thanh thản, siêu thoát.
Tìm hiểu về lễ nhập quan là gì?
Quy trình thực hiện nghi thức lễ nhập quan
Quy trình thực hiện nghi thức nhập quan có thể khác nhau đôi chút tùy thuộc vào phong tục tập quán của từng vùng miền, từng gia đình, hoặc thậm chí theo tôn giáo. Tuy nhiên, nhìn chung, quy trình này bao gồm các bước chính sau:
Chuẩn bị áo quan (quan tài)
Trước khi tiến hành lễ nhập quan, áo quan phải được chuẩn bị kỹ lưỡng. Thông thường, người ta sẽ lau chùi áo quan cẩn thận, trải một lớp vải lót bên trong. Lớp vải này thường là vải lụa hoặc vải gấm có màu vàng, đỏ (tượng trưng cho sự may mắn, tài lộc) hoặc trắng (tượng trưng cho sự thanh khiết). Bên cạnh đó, người ta cũng có thể đặt vào áo quan một số vật dụng cá nhân của người đã khuất, ví dụ như quần áo, đồ trang sức, hoặc những kỷ vật gắn liền với cuộc đời họ. Mục đích của việc này là để người đã khuất có thể mang theo những vật dụng quen thuộc này về thế giới bên kia.
Chuẩn bị áo quan (quan tài)
Khâm, liệm
Đây là giai đoạn chuẩn bị thi hài trước khi đưa vào áo quan. Quá trình khâm liệm bao gồm việc tắm rửa, thay quần áo cho người đã khuất. Quần áo thường được chọn là những bộ trang phục đẹp nhất, trang trọng nhất, thể hiện sự tôn kính của người thân đối với người đã khuất. Sau khi thay quần áo, người ta sẽ phủ lên thi hài một tấm vải liệm. Vải liệm thường là vải trắng, tượng trưng cho sự thanh khiết và sự khởi đầu một hành trình mới. Trong quá trình khâm liệm, người thân thường đọc kinh, cầu nguyện cho linh hồn người đã khuất được siêu thoát.
Khâm, liệm
Phục hồn
Đây là một nghi thức mang tính chất tâm linh sâu sắc. Mục đích của nghi thức này là để gọi hồn người đã khuất trở về nhập vào thi hài, hoặc đơn giản là để tưởng nhớ, tiễn biệt người đã khuất lần cuối. Nghi thức phục hồn có thể được thực hiện bằng nhiều cách khác nhau, tùy thuộc vào phong tục tập quán của từng vùng miền. Một số người sẽ thắp hương, đọc kinh, cầu nguyện. Một số người khác sẽ gọi tên người đã khuất, kể lại những kỷ niệm đẹp giữa họ và người đã khuất.
Phục hồn
Nhập quan
Đây là bước cuối cùng và quan trọng nhất trong lễ nhập quan. Thi hài đã được khâm liệm sẽ được đưa vào áo quan một cách trang trọng. Quá trình này thường được thực hiện bởi những người có kinh nghiệm, có uy tín trong dòng họ hoặc cộng đồng. Trong quá trình nhập quan, người thân thường khóc thương, bày tỏ lòng tiếc thương vô hạn đối với người đã khuất. Sau khi thi hài đã được đặt vào áo quan, người ta sẽ đậy nắp áo quan lại. Thủ tục này đánh dấu sự kết thúc của lễ nhập quan và bắt đầu giai đoạn chuẩn bị cho các nghi lễ tiếp theo của tang lễ.
Nhập quan
Những điều kiêng kỵ khi làm lễ nhập quan
Trong quá trình thực hiện lễ nhập quan, có một số điều kiêng kỵ cần lưu ý để tránh phạm phải những điều không may mắn, ảnh hưởng đến sự an yên của người đã khuất và gia đình. Một số điều kiêng kỵ phổ biến bao gồm:
- Tránh để nước mắt rơi vào thi hài: Theo quan niệm dân gian, nước mắt rơi vào thi hài có thể khiến linh hồn người đã khuất vướng bận, không thể siêu thoát. Vì vậy, người thân nên cố gắng kìm nén cảm xúc, tránh khóc quá nhiều trong quá trình khâm liệm, nhập quan.
- Không để phụ nữ có thai hoặc trẻ em dưới 3 tuổi tham gia: Phụ nữ có thai và trẻ em được cho là có khí yếu, dễ bị ảnh hưởng bởi âm khí của người đã khuất. Vì vậy, nên hạn chế để họ tham gia vào các nghi lễ liên quan đến tang lễ, đặc biệt là lễ nhập quan.
- Không để vật sắc nhọn trong áo quan: Vật sắc nhọn được cho là có thể làm tổn thương linh hồn người đã khuất. Vì vậy, cần tránh để những vật dụng này trong áo quan.
- Chọn giờ nhập quan phù hợp: Theo phong thủy, việc chọn giờ nhập quan phù hợp có thể giúp linh hồn người đã khuất được an yên, gia đình được bình an. Nên tham khảo ý kiến của thầy phong thủy để chọn được giờ nhập quan tốt nhất.
- Không cười đùa, nói chuyện lớn tiếng trong quá trình nhập quan: Đây là hành vi thiếu tôn trọng đối với người đã khuất và gia đình. Cần giữ thái độ trang nghiêm, thành kính trong suốt quá trình nhập quan.
Những điều kiêng kỵ khi làm lễ nhập quan
Kết luận
Lễ nhập quan là một nghi thức quan trọng và trang trọng trong tang lễ của người Việt. Nó không chỉ đơn thuần là đưa thi hài vào áo quan mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, thể hiện lòng thành kính, thương tiếc và cầu mong linh hồn người đã khuất được an yên. Việc thực hiện lễ nhập quan theo đúng quy trình, tránh những điều kiêng kỵ không chỉ thể hiện sự tôn trọng đối với người đã khuất mà còn góp phần mang lại sự bình an cho gia đình và cộng đồng. Hy vọng bài viết này đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích về lễ nhập quan, giúp bạn hiểu rõ hơn về ý nghĩa và quy trình thực hiện nghi thức này.